Wkład ten nazywa się właśnie edukacyjną wartością dodaną. EWD jest egzaminacyjnym wskaźnikiem efektywności nauczania w danej szkole.

Efektywność nauczania w danej szkole często utożsamiana jest z jej wynikami egzaminacyjnymi. Gdyby wszystkie szkoły w Polsce pracowały z uczniami o tym samym poziomie uprzednich osiągnięć szkolnych, tych samych zasobach rodzinnych i dysponowały tymi samymi zasobami materialnymi, faktycznie wyniki egzaminu końcowego byłyby dobrą miarą efektywności. Ale tak nie jest.

Metoda EWD pozwala uwzględnić zróżnicowanie szkół ze względu na zasoby „na wejściu”.

W wypadku gimnazjów najlepszą, dostępną miarą zasobów na wejściu są wyniki uczniów na sprawdzianie po szkole podstawowej. Wyniki sprawdzianu mówią nie tylko o poziomie osiągnięć szkolnych ucznia na progu gimnazjum, ale są też „nośnikiem” informacji o środowisku rodzinnym dziecka, o jego poziomie zdolności i motywacji szkolnej. Dzieje się tak dlatego, że wyniki sprawdzianu są uwarunkowane podobnymi czynnikami, co rezultaty egzaminu gimnazjalnego.

W wypadku liceów ogólnokształcących i techników najlepszą, dostępną miarą zasobów na wejściu są wyniki uczniów na egzaminie gimnazjalnym. Wyniki egzaminu gimnazjalnego mówią nie tylko o poziomie osiągnięć szkolnych ucznia na progu szkoły ponadgimnazjalnej, ale również o środowisku rodzinnym dziecka, o jego poziomie zdolności i motywacji szkolnej. Wyniki matury są uwarunkowane podobnymi czynnikami, co rezultaty egzaminu gimnazjalnego.

Wskaźnik EWD dla liceum ogólnokształcącego mówi o tym, na ile wysokie/niskie wyniki matury uzyskali jego absolwenci w porównaniu do uczniów liceów ogólnokształcących w całej Polsce o analogicznych wynikach na egzaminie gimnazjalnym. Wskaźniki mają charakter względny, czyli służą do porównywania szkół lub wybranych grup uczniów.

Na podstawie wyników sprawdzianu klas szóstych przewiduje się wynik egzaminu gimnazjalnego, natomiast na podstawie egzaminu gimnazjalnego można przewidywać wynik egzaminu maturalnego. Jeżeli uczniowie uzyskują wynik egzaminu na poziomie przewidywanego, wówczas wskaźnik EWD ma wartość równą zeru. W skali kraju wskaźnik EWD ma z definicji wartość równą zeru.

Wartość dodatnia EWD wskazuje na ponadprzeciętną efektywność nauczania, wartość ujemna na niższą niż przeciętna efektywność.

Do szacowania wskaźników egzaminacyjnych wykorzystano wyniki egzaminów z języka polskiego (poziom podstawowy i poziom rozszerzony) oraz matematyki (poziom podstawowy i poziom rozszerzony) w wersji standardowej dla uczniów zdających w terminie głównym – majowym. Ze względu na bardzo skomplikowaną strukturę egzaminu maturalnego oraz fakt, że poszczególne przedmioty zdaje często tylko niewielka grupa uczniów, uwzględnienie pozostałych przedmiotów okazało się jak na razie niemożliwe. Prowadzone są prace zmierzające do włączenia ich do modelu szacowania EWD w przyszłości.

Jako wskaźniki osiągnięć uczniów na progu liceum lub technikum wykorzystuje się wyniki egzaminu gimnazjalnego w wersji standardowej dla zdających w terminie głównym - kwietniowym. Przy obliczaniu polonistycznej EWD wykorzystywany jest wynik z części humanistycznej, a przy obliczaniu matematycznej EWD wynik z części matematyczno-przyrodniczej egzaminu gimnazjalnego.

Średni wynik egzaminacyjny i wskaźnik EWD to miary komplementarne, łącznie dają pełniejszą informację o szkole. Konsekwencją tego, że uwzględnia się zarówno wynik maturalny jak i wskaźnik EWD, jest prezentacja wyniku szkoły w dwuwymiarowym układzie współrzędnych.

Opis położenia szkoły (elipsy) w układzie współrzędnych (wynik egzaminu, EWD) może ułatwić wyróżnienie kilku punktów odniesienia.

1. Szkoły neutralne. Gimnazja, szkoły ponadgimnazjalne, w których notuje się zarówno średni w skali kraju poziom wyników gimnazjalnych lub maturalnych, jak i przeciętną efektywność.

2. Szkoły sukcesu - o wysokich wynikach gimnazjalnych lub maturalnych i wysokiej efektywności mierzonej EWD (prawa górna ćwiartka).

3. Szkoły niewykorzystanych możliwości - o wysokich wynikach gimnazjalnych lub maturalnych i niskiej efektywności mierzonej EWD (prawa dolna ćwiartka).

4. Szkoły wspierające - o niskich wynikach gimnazjalnych lub maturalnych i wysokiej efektywności mierzonej EWD (lewa górna ćwiartka).

5. Szkoły wymagające pomocy - o niskich wynikach gimnazjalnych lub maturalnych i niskiej efektywności mierzonej EWD (lewa dolna ćwiartka).

Wyniki egzaminów końcowych nie są wystarczającą miarą efektywności nauczania, ponieważ zależą od wielu czynników: zdolności i motywacji uczniów, zasobów rodzinnych oraz efektywności nauczania. Na niektóre z nich szkoła ma niewielki wpływ. Jeżeli tak, to nieprzetworzone wyniki testów mogą być w wielu wypadkach fałszywymi sygnałami efektywności nauczania, która jest tylko jednym z wyznaczników egzaminacyjnego sukcesu szkoły.

Zdecydowanie bardziej miarodajną metodą jest Edukacyjna Wartość Dodana

Można wskazać trzy podstawowe zastosowania metody EWD:

1. Doskonalenie nauczania – jako instrument ewaluacji wewnątrzszkolnej.

2. Rozliczanie i wspieranie rozwoju szkół – jako metoda stosowana w ewaluacji zewnętrznej.

3. Dostarczanie informacji dla rodziców i uczniów przydatnych przy wyborze szkoły.

Wskaźnik EWD Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Rymanowie ma wartość dodatnią i mieści się w prawej górnej ćwiartce – określanej jako pole szkół sukcesu – o wysokich wynikach gimnazjalnych/maturalnych i wysokiej efektywności mierzonej EWD

Wartości wskaźnika EWD dla wszystkich gimnazjów, liceów i techników w Polsce można odszukać na stronach internetowych:
http://gimnazjum.ewd.edu.pl lub
http://matura.ewd.edu.pl

Elżbieta Nadziakiewicz
- dyrektor szkoły